Maakt geld gelukkig?

Doe voordat je verder leest, eerst een gedachte-experiment. Bepaal van de onderstaande levensdoelen welke jij het belangrijkst vindt voor jezelf, en welke het minst belangrijk. Maak dus in gedachten een rijtje van de volgende levensdoelen: 
  • Persoonlijke groei
  • Affialiatie, intimiteit en liefde
  • Rijkdom en bezit
  • Erkenning en roem
  • Bijdragen aan de gemeenschap
  • Een goed imago en aantrekkelijkheid
  • Een goede fysieke gezondheid
Onze wensen kunnen in twee categorieën ingedeeld worden. Eén van deze categorieën bevat onze 'intrinsieke' verlangens naar dingen waardoor we ons goed voelen zonder dat we daar erkenning of een reactie van anderen voor nodig hebben. Psychologen stellen dat deze intrinsieke doelen voldoening schenken omdat ze ons het gevoel geven dat we onze eigen waarden respecteren. Ze stimuleren psychische groei en zelfactualisatie. 

De tweede categorie van wensen heeft veel met populariteit te maken. Dit is niet het soort populariteit dat draait om aardig gevonden te worden, maar om status en alles wat daarbij hoort. Om likes. Onderzoekers noemen dit soort wensen 'extrinsiek', omdat ze gebaseerd zijn op het verlangen om positief gewaardeerd te worden door anderen. Extrinsieke verlangens worden alleen vervuld wanneer we door andere mensen gezien worden en zij ons positief waarderen, dus we hebben zelf geen controle over het vervullen van deze wensen. Daar waar intrinsieke motivatie juist bijdraagt aan zelfcontrole, of autonomie. Autonomie, het blijft een ingewikkeld concept. 
 
Met dit in ons achterhoofd, wordt het gewenste antwoord op het eerder uitgevoerde gedachte-experiment ineens klip en klaar. Doelen die samenhangen met meer geluk zijn persoonlijke groei, affiliatie, intimiteit en liefde, bijdragen aan de gemeenschap, en een goede fysieke gezondheid. Doelen die juist geassocieerd worden met minder geluk zijn rijkdom en bezit, erkenning en roem en een goed imago en aantrekkelijkheid. Oftewel, naarmate je geld belangrijker vindt, ben je minder gelukkig; naarmate je liefde belangrijker vindt, ben je gelukkiger. 
 
Geld maakt dus niet gelukkig? Nee, dat is niet waar, zo schrijft Ap Dijksterhuis in zijn uiterst vermakelijke boek 'Maakt geld gelukkig?', met de veelzeggende ondertitel 'Een ongemakkelijk antwoord.' Onderzoek wijst uit dat er een behoorlijk sterk verband is tussen rijkdom en geluk. Mensen met veel geld zijn gelukkiger dan mensen met weinig geld. Wat ongelukkig maakt, is het streven naar meer geld, of materialisme. Geld is dus heel goed om te hebben, maar niet om te willen hebben. En het vervelende is dat wij als mensen met psychologische software zijn opgezadeld die maakt dat we graag meer geld willen hebben. 
 
Waarom geld gelukkig maakt? Onder meer omdat het rust geeft, gemoedsrust. En vrijheid. Dit zorgt er voor dat mensen met geld andere doelen na kunnen streven. En daar komt de zo bekende piramide van Maslow om de hoek kijken. Deze beroemde psycholoog heeft ooit in een ver verleden een theorie opgesteld over de menselijke behoeften. De conclusie uit het onderzoek van Dijksterhuis is glashelder: rijkdom zorgt ervoor dat je hoger in de piramide van Maslow terechtkomt. Je hoeft minder tijd te besteden aan basale levensbehoeften en je hebt meer tijd voor hogere doelen. 
 
Maar, wie gelukkiger wil worden, moet vooral niet met meer fanatisme geld proberen te vergaren. Dat leidt alleen maar tot ongeluk. De kans om gelukkiger te worden, vind je in het slimmer spenderen van het geld dat je hebt. Mits voorzien is in je basale levensbehoeften, moet je je extra geld uitgeven aan:
  1. Tijd - mensen die meer waarde hechten aan tijd, dan aan geld, zijn beduidend gelukkiger dan de mensen die geld belangrijker vinden dan tijd. Meer en meer cliënten die ik in mijn coachingspraktijk ontmoet, werken (uiteraard vrijwillig) geen vijf dagen maar vier dagen per week. Een goede ontwikkeling. 
  2. Ervaringen - bij uitgaven kun je jezelf altijd de vraag stellen of je een materiële uitgave wilt doen of een ervaring wilt kopen en dat het vrijwel altijd zo is, op voorwaarde dat aan al je basisbehoeften is voldaan, dat een ervaring tot meer geluk leidt dan een materiële uitgave. Moet je kiezen tussen een wereldreis, en (zelfs) een grote uitgave als het kopen van een nieuw huis, pak dan je koffers maar!
  3. Het geluk van anderen - dat geld gelukkiger maakt, moge inmiddels duidelijk zijn, om meerdere redenen. De belangrijkste van allemaal is dat je geld weg kunt geven. Je maakt anderen gelukkig en daarmee jezelf ook.  
Ja, geld maakt dus gelukkiger. Nee, je moet er niet naar streven, maar het op bovenstaande wijze verspreiden over de wereld. Zo bezien is dat antwoord dus eigenlijk niet eens zo heel ongemakkelijk, integendeel zelfs.  

Afdrukken E-mail

Het prettigste en meest pijnloze medicijn

Als vader van twee jonge kinderen ontbreekt het me er nogal eens aan, slaap. Regelmatig loop ik midden in de nacht confuus in de richting van het geluid dat door (ons) merg en been gaat. Vrij vaak volgt dan niet veel later weer die heerlijke, oorverdovende stilte....mits je direct weer in slaap kunt vallen. 
 
Zo krijgt twee derde (!) van alle volwassenen in alle ontwikkelde landen niet elk etmaal de aanbevolen acht uur slaap per nacht*. Dat verbaast je waarschijnlijk niets. Wat je misschien wel zal verbazen, zijn de gevolgen. Als je regelmatig minder dan zes of zeven uur slaapt, is dat funest voor je immuunsysteem en wordt de kans op kanker meer dan verdubbeld. Slaaptekort is een lifestylefactor die bepaalt of je wel of niet de ziekte van Alzheimer krijgt en werkt zo verstorend op de bloedsuikerspiegel - zelfs als het niet zo veel is en gedurende niet meer dan een week - dat die overeenkomt met het voorstadium van diabetes. Kort slapen vergroot de kans dat je kransslagaders dichtslibben of breken, een eerste stap op weg naar hart- en vaatziekten, beroertes of hartfalen. Tot slot draagt een verstoorde slaap bij aan alle belangrijke psychische aandoeningen, waaronder depressie, angststoornissen en suicidaliteit. 
 
Op het risico af dat ik met dit pleidooi voor slaap ga klinken als je vader of je moeder, ga ik proberen een lans te breken voor misschien wel het prettigste en meest pijnloze medicijn dat er te krijgen valt. En kom ik met twaalf tips om gezond de slaap te kunnen vatten en de kans zo klein mogelijk te maken dat je 'm voortijdig moet staken: 
  1. Houd je aan een slaaprooster. Ga elke dag om dezelfde tijd naar bed en sta elke dag om dezelfde tijd op. Omdat mensen gewoontedieren zijn, vinden we het moeilijk om ons aan te passen aan veranderingen in ons slaappatroon. Uitslapen in het weekend compenseert niet het slaaptekort dat je in de loop van de week hebt opgebouwd. Bovendien maakt dat het lastiger om op maandag vroeg uit bed te komen. Als er één advies van deze twaalf tips is dat je moet onthouden, dan is dit het wel. 
  2. Bewegen is net als slaap belangrijk voor de gezondheid, maar doe het niet te laat op de dag. Probeer de meeste dagen minstens een half uur te bewegen, maar niet later dan twee of drie uur voor het slapengaan. 
  3. Mijd cafeïne en nicotine. Koffie, cola, bepaalde soorten thee en chocola bevatten het stimulantium cafeine, dat soms pas na acht uur helemaal is uitgewerkt. Daarom kan een kop koffie aan het eind van de middag ervoor zorgen dat je 's avonds moeilijk de slaap kunt vatten. Nicotine is ook een stimulantium dat ervoor zorgt dat rokers licht slapen. Bovendien worden rokers vaak 's ochtends vroeg wakker door ontwenningsverschijnselen. 
  4. Mijd alcohol voor het slapengaan. Een slaapmutsje of andere alcoholhoudende drank kan helpen om je te ontspannen, maar als je veel drinkt, blijf je steken in de lichtere slaapstadia en kom je niet aan je remslaap toe.
  5. Eet laat op de avond geen zware maaltijden en drink dan niet te veel. 
  6. Vermijd indien mogelijk geneesmiddelen die het inslapen vertragen of de slaap verstoren. Als je slecht slaapt, raadpleeg dan je arts of apotheker om uit te zoeken of de geneesmiddelen die je slikt je slapeloosheid verergeren, en vraag of je ze op een ander tijdstip kunt innemen, bijvoorbeeld overdag of vroeg op de avond. 
  7. Doe na drie uur 's middags geen dutjes meer. Met een dutje kun je gemiste slaap inhalen, maar dutjes aan het eind van de (mid)dag maken het lastiger om 's avonds in slaap te vallen. 
  8. Ontspan voor het slapengaan. Stop je dag niet zo vol met activiteiten dat er geen tijd meer is om tot rust te komen. Een ontspannende activiteit als lezen of muziek luisteren zou onderdeel van je slaapritueel moeten zijn. 
  9. Neem een warm bad voor het slapengaan. Door de daling van je lichaamstemperatuur nadat je uit bed bent gestapt, word je slaperig. Het bad helpt je om je te ontspannen en te onthaasten zodat je beter op de slaap bent voorbereid. 
  10. Zorg voor een donkere en koele slaapkamer die van afleiding ontdaan is. Verwijder alles uit je slaapkamer wat je van de slaap kan afleiden, zoals geluid, felle lampen, een oncomfortabel bed. Zorg dat het niet te warm is: je slaapt beter als je kamer aan de frisse kant is. Een televisie, mobiele telefoon of computer in de slaapkamer kan afleiden en je van je hoognodige slaap beroven. Slapeloze mensen kijken vaak op de klok. Draai de wijzerplaat van je af, zodat je niet gaat piekeren over de vraag hoe laat het is terwijl je in slaap probeert te vallen. 
  11. Zorg dat je genoeg zonlicht krijgt. Daglicht is belangrijk voor het reguleren van dagelijkse slaappatronen. Probeer minstens dertig minuten per dag buiten te komen, in natuurlijk zonlicht. 
  12. Blijf niet wakker in bed liggen. Als je na twintig minuten nog wakker bent of als je angstig of ongerust begint te worden, ga dan uit bed en doe ontspannende activiteiten tot je weer slaperig wordt. De angst dat je niet zult kunnen slapen, kan het in slaap vallen bemoeilijken. 
Ik ben me er terdege van bewust dat dit stuk geïnterpreteerd kan worden als één geschreven met een geheven vingertje. Dat is geenszins mijn bedoeling geweest. Meer dan eens heb ik bij cliënten meegemaakt dat een (licht) aangepast slaappatroon grote gevolgen teweeg kan brengen. Gevolgen die vaker gezocht worden in medicijnen die lang niet zo prettig en pijnloos zijn als slaap. 
 
* Ik had dit stuk niet kunnen schrijven zonder het indringende 'Slaap, nieuwe wetenschappelijke inzichten over slapen en dromen' van Matthew Walker gelezen te hebben. 

Afdrukken E-mail

Overal waar ze kwam, daar komt ze nog steeds

Ik weef jou (Floortje Agema)
 
ik weef de tranen in mijn leven
ik weef de trots in alle dagen
ik weef de pijn in zachte strengen
ik weef jou, in alle lagen
 
wie je was, wie je zult blijven
hoe je kijkt en hoe je lacht
wat je gaf en wat ik leerde
weven zal ik, alles wat je bracht
 
ik weef het missen, en het dragen
ik weef de liefde die is gebleven
ik weef jou met zorg en aandacht
in alle draden van mijn leven
 
Een in memoriam. Om te eren wat er geweest is, te eren wat ik daarin achterlaat en om me vrij te maken voor het nieuwe. Daarbij gaan vreugde en verdriet hand in hand. Achter iedere traan van verdriet schuilt immers een glimlach van een herinnering. Op dit punt in het rouwproces wil ik (proberen) niet (teveel) stil (te) staan bij mijn gevoel en des te meer bij de nalatenschap van m'n moeder. Want dat ze mij en ons veel heeft (mee)gegeven, dat moge duidelijk zijn. Er schuilen geschenken in die eenieder goed zou kunnen gebruiken in het leven. 
 
Geschenk één: onvoorwaardelijke liefde voor de (klein)kinderen. 
Mam stond altijd voor ons klaar, ook en misschien wel juist als het ten koste van haarzelf ging. 'Zo'n moeder waar andere jongens jaloers op waren', sprak m'n broertje Tim op de dag dat we haar gingen begraven. Mam was loyaal tot op de grens van het houdbare. Vond (h)echte familiebanden misschien wel het belangrijkste wat er was. Dat we elkaar als gezin zo goed hebben vastgehouden, heeft ons er doorheen gesleept. En dat doet het nog steeds. Vandaag is het precies een jaar geleden dat mam is overleden, vanavond vieren en gedenken we haar leven en haar dood op de Parade, als gezin. 
 
Geschenk twee: een gezonde dosis zelfvertrouwen, met de nadruk op gezond. 
Mam was immers ook van het credo 'doe maar normaal dan doe je al gek genoeg.' Vroeger had ik het nogal hoog in m'n bol. Twee afgeronde studies, werken bij de grootste bedrijven van de wereld, een mooi huis in de stad en dat maar wat graag willen laten weten en zien aan de mensen om je heen. Of ze er nou op zaten te wachten of niet. Terwijl dat niet het voorbeeld was dat ik van mam gekregen heb. Die dat op geheel eigen wijze zo nu en dan aan me liet weten. Het heeft even geduurd, maar het besef dat het ook anders kan, is inmiddels ingedaald. En dat heb ik aan mam te danken. 
 
Geschenk drie: de liefde voor het geschreven woord. 
Eindeloos heeft ze ons voorgelezen vroeger. Pinkeltje, Snelle Jelle, Wipneus en Pim, het zijn zo wat titels waar ik met een grote glimlach aan terugdenk. Hele kratten gingen er mee op vakantie, legio waren de bezoekjes aan de bibliotheek waar ik letterlijk en figuurlijk kon verdwalen. Als mij tegenwoordig gevraagd wordt mezelf te beschrijven, dan noem ik steevast lezen en schrijven als activiteiten waar ik blij van word, mezelf in kan verliezen. Het leven zou een stuk minder leuk zijn zonder. 
 
Geschenk vier: in het moment zijn en blijven. 
Mijn moeder was niet zo van de bucket lists. ‘Ik kom de dag wel door zonder in een luchtballon te vliegen.’ Ik hoor het haar nog zeggen. Vandaag is vandaag, morgen is morgen, en we bekommeren ons alleen om morgen als morgen vandaag is. Voor een (voormalig?) hoofdbewoner als ik een broodnodige wijze les.  
 
Geschenk vijf: interesse in en zorg voor de medemens. 
Mam zag mensen. Er was jeugdsentiment voor nodig om te beseffen wat de juiste woorden zijn, maar mam gaf je het gevoel dat je gezien werd. Altijd. Ze zorgde voor de minder bedeelden, en zag ze, zoals ze waren. Zij is degene die me geleerd en voorgedaan heeft hoe je de mens kon zien, dwars door beschermende maskers heen. Voor mij het grootste geschenk wat ik op mijn manier probeer door te geven aan anderen. 
 
Geschenk zes: 'een glimlach is gratis.' 
Je vangt nou eenmaal meer vliegen met stroop dan met azijn. De kracht van aardig zijn, die begreep zij als geen ander. Mits je niet aan ons (klein)kinderen kwam natuurlijk. We zijn inmiddels een jaar verder, maar nog met de regelmaat van de klok tref ik mensen die aangeven haar zo te missen. Haar aanwezigheid was sfeerbepalend. Overal waar ze kwam, daar komt ze nog steeds... 
 
Tot slot als zo vaak een gedicht (van JIP.). Het is het gedicht dat ik een paar jaar geleden op moederdag aan mam gaf, ingelijst en wel. De tranen stonden toen in haar ogen, net als nu bij mij. Maar die tranen van verdriet worden wel vergezeld door een glimlach van alle herinneringen...    
 
Zeg weet je mama
dankbaar ben ik
en ook nog best trots
op zo'n schouder, een steun
in de branding mijn rots
 
Ja weet je mama
trots ben ik
en dus dankbaar
voor alles wat je doet 
en gedaan hebt
 
Maar ook gewoon
zomaar.

Afdrukken E-mail

Joris GroenendijkJoris Groenendijk

Bezoekadres:

Provincialeweg 24
3981 AP Bunnik

joris@ruimtevoormeer.nl
06-12 60 18 19

nieuwsbriefOp de hoogte blijven?

Schrijf je hier in voor de Hersenspinsels van Ruimte voor Meer!

Naam *
Voer naam in
E-mail *
Voer e-mailadres in.